Flange back mesafesi ve önemi

Flange back mesafesi ve önemi

Flange back mesafesi , flange back distance , flange focal distance veya flange to focal plane distance (FFD) kısaca bağlantı ile film-sensör arasındaki mesafedir. Bu yazımda bu konunun önemini bilmeyenlere veya bildiğini düşünenlere de teknik servis gözüyle bakmasını sağlayacak bilgiler paylaşacağım.

Flange back mesafesi , bağlantı odak mesafesi şeklinde de anlatabileceğimiz bu mesafe ve bayonet yapıları malum standart değil . Burada Canon’dan bahsedeceğiz. Eski FL ve FD lenslerde 42mm , EF ve EF-S lenslerde 44mm , EF-M lenslerde 18mm ve son olarak RF lenslerde 20mm dir.

https://en.wikipedia.org/wiki/Flange_focal_distance

Flange back mesafesi her fotoğraf makinesi üreticisinin kendi standardını oluşturduğu yapıya göre farklıdır. Bağlantı odak mesafesi kısa olan makinelerde bağlantı odak mesafesi daha uzun olan lensleri mesafeyi uzatmak için araya adaptör ekleyerek uyumlu hale getirebiliriz (kısıtlı da olsa) . Ama bunun tersi doğal olarak mümkün değildir. Yani aynasız makinelerde kullanılan lensleri mesafe kısa kalacağı için aynalı makinelerde kullanamayız. Örneğin yeni çıkan aynasız EOS R makinede EF lensleri adaptör ile kullanabiliriz. Ama aynasız RF serisi lensi EOS serisi DSLR de kullanamayız.

Canon ilk çıkardığı DSLR makinelerinde flange back mesafesini ayarlamak kısıtlıydı. 44mm mesafenin sağlanması için arada pullar kullanılıyordu. Ama bu sistemde çalışan makinelerde bir süre sonra oluşan shutter sorunlarında tamir işlemi kolaydı. Perdeye ulaşabilmek için sensörü de sökmek gerekir. Sensör altından çıkan pullarla beraber dikkatlice sökülüp takılırsa FFD mesafesi bozulmadığı için netliğe olumsuz hiç bir etkisi olmuyordu.

Biraz konumuz dışında olsa da yeri gelmişken yazayım. Sensor değiştirmek zorunda kaldığımızda ise işler yine karışıyordu. Doğru FFD mesafesi için sensor ile birlikte gelen bilgiler doğrultusunda kullanılan pulların özenle hesaplanması gerekmektedir. İlk önce bu hesabı yaparak pulların kalınlığı ayarlanmalı ve daha sonra da pek çok ayarın da yapılması gerekmektedir. Bunların hiç biri yapılmadan sensor değiştirmek pek çok kusuru da beraberinde getirecektir.

Canon 2007 den sonra flange back mesafesine ince ayar yapabilmek için sensörün altına yaylar koydu. Yani sensörü ayna kutusuna sabitlediğimiz 3 vidanın altına yaylar sayesinde 44,000 mm mesafeyi tam olarak ayarlayabilmek artık hiç sorun değildi. (Kısa süre önce çıkan EOS R da bile bu sistem kullanılmaktadır.)

EOS 60D sensör yayları

Hiç sorun değildi derken milimetrenin binde biri mesafeden söz ediyoruz. İnsan saçının ortalama 0,05mm olduğunu düşünürsek bu kadar hassas bir mesafeyi doğru olarak ayarlamak Canon için sorun değildi elbette. Ama bir shutter arızası için sensörü mecburen sökmek gerektiğinden teknik servislerde bu büyük bir sorun. Bunun için özel cihazlar gerekmektedir.

Ne var bunda canım diyebilirsiniz belkide. Ama bu iş o kadar kolay değil. Çünkü 44,000 mm mesafeyi sensörün gözüken yüzeyinden yani LPF filtre üzerinden değil de cmos sensör yüzeyinden ayarlanmalıdır. Hem de en fazla ∓0,003mm kabul edilebilir hata ile sensörün 4 köşesi de aynı mesafede olmalıdır.

Bunun 2 yolu var. Fabrikada doğru olarak ayarlanmış olan flange back mesafesini hiç bozmayacak şekilde sensörün arka yüzeyinden ölçmek. Yani orijinal mesafeyi mikrometre kullanarak kopyalamak denebilir.

Ama ya daha önce bu ölçülmeden sökülüp takılmışsa ? İşte o zaman flange back tester adında özel bir cihaz kullanılmaktadır.

Biz teknik servisimizde yukarıda gördüğünüz mikrometreyi kullanıyoruz. Yani örneğin sık karşılaştığımız shutter arızalarında fabrikada kusursuz olarak ayarlanmış bu mesafeyi hiç bozmadan tamir işlemini yine kusursuz yapabiliyoruz. Zaten bütün dünyada Canon yetkili servisinde de bu işlem aynı şekilde yapılmaktadır. Sadece daha önce başkası söküp flange back mesafesini bozmuşsa flange back tester kullanılmaktadır.

Teknik servisimizde flange back tester yok. Hem pahalı olması hem de daha pek çok şey gerektiği için temin etmedik. Zaten sadece bu makineyi alarak iş bitmiyor. Daha pek çok ayrıntı var. Bu makinenin de sık sık kalibre edilmesi , bakımı ve firmware update gibi teknik zorlukları var. Eee peki piyasada yaylı olan sensörü nasıl söküp takıyorlar ? Hangi servisler hangi yöntemleri kullanıyor ?

Tecrübelerimize dayanarak şunu söyleyebiliriz. Sensör vidasını çevirirken saat örneği verecek olursak vidayı saat 3 den 4 e bile çevirmek çok büyük fark yaratmaktadır. Bu kadar hassas olan bu işlemi piyasada çok özenerek yapanlar maalesef vidanın kaç tur çevrildiğini sayarak yapıyorlar. Yani tamire verdiğiniz ve bir nedenle sensörünü söken tamirciler , flange back mesafesini maalesef bozuyorlar.

Peki bozulursa ne oluyor ? Netleme hataları ortaya çıkıyor. Çok belirgin şekilde önde veya arkada netleme sorunları veya lens değiştirseniz de sağ flu veya sol flu gibi sorunlar ortaya çıkıyor.

Türkiye’de bu cihazı kullanan servis yok mu ? Açık ve net söylemek gerekiyor. Flange back tester Türkiye’de sadece Canon merkez servisinde bulunmaktadır. FFD mesafesi bozulmuş makinelerde bunun tekrar ayarlanması gerekmektedir. Başka çaresi yok mudur ? Yok tur ! Var diyenler makinenizi hurdaya çevirebilecek kadar ”makineyi sök , sensör vidalarını gevşet veya sık , tekrar topla ve dene” işlemini tekrar tekrar yaparak deneme yanılma yolu ile idare edecek seviyeye getirebilir en fazla. Veya merkez yetkili servise yaptırıp ” yaptık ! ” demektedirler. Bu işin başka yolu yoktur.

Canon’un kısa süre önce piyasaya sürdüğü EOS R aynasız serisinde flange back mesafesi sadece 20mm dir. Bu kadar kısa mesafe olunca konumuz çok çok daha önemli bir duruma gelmektedir. Çünkü sensör sökülüp tekrar takıldığında sadece ∓0,005mm hata yapılsa bile , EOS DSLR ye oranla ( 44mm için ∓0,011mm ) 2 katından daha fazla bozulmaya neden olacaktır. Buraya kadar okuduysanız gerisini siz düşünün …

Flange back mesafesi ve önemi

Bu yazımın sonunda fotoğrafçılık sektöründe de teknik servisin neden önemli olduğunu anlatmaya gerek kalmadı sanırım. Bunun gibi kritik tamir işlerini daha ucuza tamir ettirdim derken esasında çok daha pahalıya mal olduğu gerçeğini unutmamak gerekmektedir.

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

WhatsApp WhatsApp us